Day: 13.04.2026

Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա 17․ ՄԱԿ-ի և միջազգային այլ կառույցների դերը ժողովրդավարության կայացման գործումա/ Միավորված ազգերի կազմակերպության ստեղծումը, նպատակները, կանոնադրությունը
բ/ Եվրոպական ինտեգրման պատմական նախադրյալներ /էլ․ դասագիրք, էջ 31-38/․
Լրացուցիչ նյութեր՝
Միավորված ազգերի կազմակերպություն․ ՀՀ ԱԳՆ կայք
ՄԱԿ-ը Հայաստանում
Միավորված ազգերի կազմակերպության մանկական հիմնադրամ

Ինչպես գիտենք, հավասարումը որևէ անհայտ պարունակող հավասարություն է:
Այդ անհայտը հավասարման մեջ նշանակվում է որևէ տառով (սովորաբար x-ով): Լուծել հավասարումը, նշանակում է գտնել անհայտի բոլոր արժեքները, որոնք բավարարում են հավասարմանը, կամ ցույց տալ, որ այդպիսի արժեքներ չկան:
Երբեմն հավասարումը, բացի անհայտից, պարունակում է նաև այլ տառեր, որոնք կոչվում են պարամետրեր: Այս դեպքում մենք գործ ունենք անվերջ թվով հավասարումների հետ, քանի որ պարամետրի յուրաքանչյուր թույլատրելի արժեքի դեպքում ստանում ենք մեկ (սովորական) հավասարում: Պարամետրի որոշ արժեքների դեպքում այն կարող է ունենալ մեկ կամ մի քանի արմատ, իսկ որոշ արժեքների դեպքում կարող է ընդհանրապես արմատ չունենալ:
Լուծել պարամետր պարունակող հավասարումը (անհավասարումը)` նշանակում է լուծել այն պարամետրի բոլոր թույլատրելի արժեքների դեպքում:

Առաջադրանքներ․

1)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 2x — a = 0
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=4+4a=0 a=-1
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
4+4a>0 a>-1 (-1;+∞)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
4+4a<0 a<-1(-∞;-1)

2)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² — 6x + a = 0
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
D=36-4a=0 a=9
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
36-4a>0 a>9 (9;+∞)
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
36-4a<0 a<9 (-∞;9)

3)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 1 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
a²-4=0 a²=+-2
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
a²-4>0 a²>4 a (-∞;-2)U(2;+∞)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
a²-4<0 a²<4 a (-2:2)

4)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² + ax + 100 = 0
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
a²-400=0 a² =400 a=+-20
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
a²-400 >0 a²>400 a (-∞;-20)U(20;+∞)
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
a²-400<0 a²<400 a (-20:20)

5)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = 4a² — 100
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
4a²=100 a²=25 a=+-5
a–ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
4a²>100 a²>25 (-∞;-5)U(5;+∞)
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
4a²<100 a²<25 a (-5;5)

6)Տրված է հետևյալ պարամետրական հավասարումը.
x² = a² — 1
a –ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի մեկ լուծում:
a²=1
a -ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումն ունի երկու լուծում:
a²>1 a (-∞;-1)U(1;+∞)
a-ի ի՞նչ արժեքի դեպքում հավասարումը լուծում չունի:
a²<1 a(-1:1)

Դասի հղումը

Պատասխանել հարցերին

1.Բնութագրե’լ են գնահատե’լ հայաստանի թեթեւ արդյունաբերության զարգացումը:Հայաստանում թեթև արդյունաբերությունը համարվում է հին ճյուղ: Այն զարգացման երկար ճանապարհ է անցել՝ տնայնագործական բնույթից հասնելով խոշոր արտադրական համալիրների: Ներկայումս ոլորտը գնահատվում է որպես ռազմավարական նշանակություն ունեցող ճյուղ, որտեղ կատարվում են զգալի ներդրումներ և իրականացվում է տեխնիկական արդիականացում:

2.Բնութագրե’լ թեթեւ արդյունաբերության տեղը երկրի տնտեսության մեջ:
Թեթև արդյունաբերությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի տնտեսական համակարգում, քանի որ այն աշխատատար ճյուղ է և լուծում է սոցիալական կարևոր խնդիրներ։ Այն ապահովում է բնակչության զբաղվածությունը, հատկապես կանանց շրջանում, և նպաստում է մարզերի համաչափ զարգացմանը, քանի որ կարի ու տեքստիլի ֆաբրիկաները սփռված են հանրապետության տարբեր քաղաքներում։ Բացի այդ, ճյուղն ունի արտահանման կողմնորոշում և զգալի ներդրում ունի երկրի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) ձևավորման ու արտարժութային մուտքերի հարցում։

3.Նկարագրե’լ թեթեւ արդյունաբերության ճյուղային կառուցվածքը:
Թեթև արդյունաբերության կառուցվածքը բավականին բազմազան է և բաղկացած է մի քանի ենթաճյուղերից։ Առաջատար ուղղություններն են տեքստիլ արտադրությունը, որն ընդգրկում է գործվածքների ու թելերի ստացումը, և կարի արդյունաբերությունը, որն այսօր ամենազարգացածն է։ Կառուցվածքի մեջ կարևոր դեր ունեն նաև տրիկոտաժի, գուլպեղենի, կաշվի վերամշակման և կոշիկի արտադրությունները։ Առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում գորգագործությունը, որը համատեղում է արդյունաբերական արտադրությունն ու ազգային մշակութային ավանդույթները։

4.Գնահատե’լ նորագույն ճյուղերը, դրանց դերը և տեղը համաշխարհային տնտեսության մեջ:
Արդյունաբերության նորագույն ճյուղերը, ինչպիսիք են էլեկտրոնիկան, ռոբոտաշինությունը, կենսատեխնոլոգիան և լազերային տեխնիկան, հանդիսանում են ժամանակակից համաշխարհային տնտեսության շարժիչ ուժը։ Դրանք գիտատար ճյուղեր են, որոնք պահանջում են ոչ թե շատ հումք կամ էներգիա, այլ բարձրակարգ մասնագետներ և գիտական հայտնագործություններ։ Այս ճյուղերը փոխում են աշխարհի տնտեսական պատկերը՝ բարձրացնելով արտադրողականությունը և հնարավորություն տալով զարգացած երկրներին պահպանել իրենց առաջատար դիրքերը միջազգային շուկայում։

5.Նշե’լ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների հիմնական ուղղությունները:
Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (ՏՏ) ոլորտը Հայաստանում զարգանում է մի քանի հիմնական ուղղություններով։ Դրանց թվում են ծրագրային ապահովման մշակումը, կիսահաղորդիչների նախագծումը և համակարգչային գրաֆիկան։ Լայն տարածում ունեն նաև արհեստական բանականության տեխնոլոգիաները, բջջային հավելվածների ստեղծումը, կիբերանվտանգության համակարգերի մշակումը և ֆինանսական տեխնոլոգիաները (FinTech)։ Այս ուղղությունները հնարավորություն են տալիս Հայաստանին ինտեգրվել համաշխարհային տեխնոլոգիական շուկային և դառնալ տարածաշրջանային տեխնոլոգիական կենտրոն։

1.Կարդացե՛ք Սահյանի բանաստեղծությունները, վերլուծե՛ք ։

• Անտառում, 
• Մասրենի,
• Անունդ տալիս
  

Վերլուծություն

Համո Սահյան-ի պոեզիան շատ նուրբ, զգացմունքային և բնությանը մոտ է։ Նրա բանաստեղծություններում բնությունը կենդանի է, խոսում է մարդու հետ և արտահայտում նրա զգացմունքները։

«Անտառում»
Այս բանաստեղծությունում անտառը ներկայացվում է որպես խաղաղության և հանգստության վայր։ Բնությունը կարծես կենդանի է․ ծառերը, քամին, ձայները ստեղծում են խորհրդավոր մթնոլորտ։ Բանաստեղծը ցույց է տալիս, որ մարդը բնության մեջ գտնում է իր հոգու հանգիստը։

«Մասրենի»
Այստեղ մասրենին ներկայացվում է որպես համեստ, բայց գեղեցիկ բույս։ Այն խորհրդանշում է պարզություն, մաքրություն և տոկունություն։ Սահյանը հաճախ փոքր բաների մեջ մեծ գեղեցկություն է տեսնում։

«Անունդ տալիս»
Այս բանաստեղծությունը ավելի շատ զգացմունքային է։ Այստեղ բնությունն ու սերը միահյուսված են։ Սիրելիի անունը կապվում է բնության երևույթների հետ, ինչով ցույց է տրվում սիրո խորությունն ու ջերմությունը։

2. Ընթերցե՛ք Սահայանի բանաստեղծությունները համացանցից, ընտրե՛ք ձեզ դուր եկածները։ 
Ես կընտրեի՝

«Հայաստան ասեմ»
«Քարափների երգը»
«Ես իմ անուշ Հայաստանի» (շատ հայտնի թեմատիկայով)

Այս բանաստեղծությունները դուր են գալիս, որովհետև արտահայտում են հայրենասիրություն, բնության գեղեցկություն և մարդու ներքին աշխարհը։

3. Բնությունը Սահյանի պոեզիայում։ Ներկայացրե՛ք ձեր մտորումները։ 

Սահյանի պոեզիայում բնությունը պարզապես նկարագրություն չէ, այլ մարդու ընկերն է։ Նա բնության միջոցով արտահայտում է իր զգացմունքները՝ ուրախություն, տխրություն, սեր։

Բնությունը նրա ստեղծագործություններում՝

կենդանի է,
խոսում է մարդու հետ,
օգնում է հասկանալ կյանքը։

Սահյանը ցույց է տալիս, որ մարդը բնության մի մասն է, և եթե մարդը հեռանում է բնությունից, նա կորցնում է իր հոգեկան հավասարակշռությունը։

Իմ կարծիքով, Սահյանի բանաստեղծությունները մեզ սովորեցնում են սիրել բնությունը, գնահատել պարզ բաները և լինել ավելի զգայուն շրջապատի նկատմամբ։

«Մասրենի»

Համո Սահյան-ի «Մասրենի» բանաստեղծությունը նվիրված է բնության մի համեստ, բայց շատ գեղեցիկ բույսի՝ մասրենուն։ Սակայն իրականում բանաստեղծը պարզապես բույս չի նկարագրում, այլ նրա միջոցով փոխանցում է խոր գաղափարներ։

Բանաստեղծությունում մասրենին ներկայացվում է որպես պարզ, բայց ուժեղ և դիմացկուն բույս։ Այն չի ձգտում աչքի ընկնել շքեղությամբ, բայց ունի իր ներքին գեղեցկությունը։ Այս կերպ Սահյանը ցույց է տալիս, որ իրական գեղեցկությունը միշտ չէ, որ արտաքին փայլի մեջ է․ այն կարող է լինել համեստության և բնականության մեջ։

Մասրենին նաև խորհրդանշում է տոկունություն։ Այն աճում է նույնիսկ դժվար պայմաններում, չի կոտրվում և շարունակում է ապրել։ Սա կարելի է կապել մարդու կերպարի հետ․ մարդը նույնպես պետք է կարողանա դիմանալ դժվարություններին և պահպանել իր ուժը։

Բանաստեղծության մեջ բնությունը կենդանի է թվում․ մասրենին կարծես ունի հոգի և բնավորություն։ Սա Սահյանի պոեզիայի կարևոր առանձնահատկություններից է՝ նա բնությանը տալիս է մարդկային հատկանիշներ։

Բանաստեղծության ընդհանուր գաղափարն այն է, որ պետք է գնահատել պարզությունն ու բնական գեղեցկությունը, լինել համեստ, բայց ներքուստ ուժեղ։ Սահյանը մեզ սովորեցնում է տեսնել մեծ արժեքներ նույնիսկ ամենափոքր և աննկատ բաների մեջ։