Month: Մայիս 2026

1. Հաստատի՛ր կամ հերքի´ր (այո՛, ո՛չ) պնդումները H2S քիմիական բանաձևն ունեցող նյութի վերաբերյալ.

ա) բարդ նյութ է. այո

բ) քիմիական բանաձևն արտասանվում է հաշ-ես. ոչ

գ) մոլեկուլում տարրերի զանգվածների հարաբերությունն է 1:16 ոչ

դ) մոլեկուլում տարրերից մեկի A=16: այո

2. Նյութի քիմիական բանաձևի արտասանությունն է հաշ-2-էս-0-3.

ա) գրի՛ր այդ նյութի բանաձևը.
H₂SO₃

բ) հաշվի՛ր նյութի հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը.
M_r(H₂SO₃)=2*1+32+3*16
M_r=82

գ) որոշի՛ր նյութի մոլեկուլի իրական զանգվածը (զ.ա.մ.).
Մոլեկուլի իրական զանգվածը՝ 82 զ.ա.մ.

դ) հաշվի՛ր էս արտասանությամբ տարրի զանգվածային բաժինը (%):
ω(S)≈32​/82*100%
ω(S)≈39.02%

3. Արտածի՛ր նյութի քիմիական բանաձևը, եթե մոլեկուլում ω(S) = 40%, ω(0) = 60% :
ω(S)=40%, ω(O)=60%
32/32+16x​=0.4
x=3
Բանաձևը՝ SO₃

4. Որոշի՛ր ծծումբ տարրի զանգվածային բաժինը (%) այն միացությունում, որի մոլեկուլում ծծմբի ատոմների թիվը մեկ է, թթվածնինը՝ ծծմբի ատոմների թվից չորս անգամ մեծ, իսկ ջրածնինը` թթվածնի ատոմների թվից երկուսով պակաս: Պատասխանում ներկայացրո՛ւ

ա) նյութի բանաձևը.
Բանաձևը՝ H₂SO₄

բ) տարրի զանգվածային բաժինը (%) հարյուրերորդական թվի ճշտությամբ:

ω(S)=32/2+32+4*16 ​⋅100%
ω(S)=32/98​⋅100%≈32.65%

Искусственный интеллект стал важной частью современной жизни. Сегодня он помогает людям учиться, работать и находить нужную информацию быстрее.

В моей жизни искусственный интеллект помогает в учёбе. С его помощью я могу находить ответы на вопросы, лучше понимать сложные темы, готовиться к урокам и выполнять различные задания. Также искусственный интеллект помогает переводить тексты, исправлять ошибки и находить интересные идеи для проектов.

Однако важно помнить, что искусственный интеллект является помощником, а не заменой человеческого мышления. Полученную информацию нужно проверять и использовать разумно.

Մայիսի 5-10
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա՝ Մարդու՝ խաղաղ հավաքներին մասնակցելու սահմանադրական իրավունքը․
Օգտակար նյութեր՝
ՀՀ Սահմանադրություն«Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքը

Մարդու հիմնական իրավունքներից մեկը խաղաղ հավաքներին մասնակցելու իրավունքն է։ Այդ իրավունքը հնարավորություն է տալիս մարդկանց ազատ արտահայտել իրենց կարծիքը, պաշտպանել իրենց շահերը և մասնակցել հասարակական կյանքին։ Հայաստանի Հանրապետությունում այս իրավունքը ամրագրված է ՀՀ Սահմանադրություն-ում և կարգավորվում է «Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենք-ով։

Խաղաղ հավաքը մարդկանց կամավոր և խաղաղ համախմբումն է որևէ հարցի շուրջ կարծիք արտահայտելու նպատակով։ Հավաքները կարող են լինել հանրահավաքներ, երթեր, ցույցեր կամ նստացույցեր։ Սահմանադրությամբ յուրաքանչյուր մարդ իրավունք ունի ազատ և առանց զենքի մասնակցելու նման հավաքների։

Այս իրավունքը կարևոր է ժողովրդավարական հասարակության համար, քանի որ այն ապահովում է խոսքի ազատությունը և քաղաքացիների մասնակցությունը երկրի հասարակական ու քաղաքական կյանքին։ Երբ մարդիկ հնարավորություն ունեն ազատ արտահայտելու իրենց կարծիքը, ավելի հեշտ է պաշտպանել իրավունքները և լուծել հասարակական խնդիրները։

1)M և N կետերը ABC եռանկյան AC և BC կողմերի միջնակետերն են: Գտե՛ք ABC եռանկյան մակերեսը, եթե MNC եռանկյան մակերեսը 10 է։
40

2)Տրված են A(-2;4) և B(4; 8) կետերը։
ա)Գտեք AB հատվածի միջնակետի կոորդինատները։
(1;6)
բ)Գտե՛ք A և B կետերով անցնող ուղղի հավասարումը։
2x−3y+16=0

3)Կից անկյուններից մեկը 62°–ով մեծ է մյուսից։ Գտե՛ք մեծ անկյունը։
121°

4)ABC ուղղանկյուն եռանկյան C ուղիղ անկյան գագաթից տարված է CH բարձրությունը, ընդ որում՝ AH = 18 BH = 32 :
ա)Գտե՛ք CH-ը: 24
բ)Գտե՛ք ABC եռանկյան մակերեսը։ 600
գ)Գտե՛ք ABC եռանկյան պարագիծը։120

Մինչև 1970-ական թթ. ի՞նչ փոփոխություններ էին կատարված արդյունաբերության ոլորտներում։

Հիմնվեցին նոր գործարաններ, շինանյութերի ձեռնարկություններ և սկսվեց ճշգրիտ մեքենաների արտադրություն: Արդյունաբերությունը, որը նախկինում կենտրոնացած էր միայն մեծ քաղաքներում, սկսեց տարածվել նաև փոքր քաղաքներում և շրջաններում:

Ներկայացրեք ՀՀ-ի ինչ արդյունաբերական ոլորտներ էին առաջատար։

Առաջատար էին պղնձի, ալյումինի, մոլիբդենի արտադրությունը, քիմիական արդյունաբերությունը, ճշգրիտ մեքենաշինությունը և էներգետիկան:

Ի՞նչ զարգացումներ արձանագրվեցին արդյունաբերության ոլորտում։ Նշեք՝ քանի ձեռնարկություն էր գործում Հայաստանի տարածքում։

Ստեղծվեցին գիտաարտադրական միավորումներ, զարգացավ լեռնաքիմիական և մետալուրգիական ոլորտը:

Ե՞րբ և ի՞նչ տեմպերով աճեց արդյունաբերության արտադրանքի արժեքը։

1947 թվականից զարգացումը նոր թափ առավ և պահպանվեց արագ տեմպերով: Իսկ 1970–1980-ական թթ. աճի տեմպերով Հայաստանը ԽՍՀՄ-ում գրավում էր երկրորդ տեղը:

1950–ական թթ. մինչև 1982 թ. ընթացքում արդյունաբերության ինչ զարգացումներ արձանագրվեցին։

Գյուղատնտեսություն և բնապահպանություն

Ինչպե՞ս էր փոխվել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը և ինչ արդյունքներ էր ցույց տալիս։

Պատերազմից հետո վիճակը վատ էր: Հետագայում մեքենաների թիվը աճեց, կառուցվեցին ջրամբարներ ու ջրանցքներ Եղան որոշակի վերելքներ, բայց գյուղատնտեսության արդյունավետությունը մնում էր ցածր, քանի որ կոլտնտեսական շահագրգռվածություն չկար:

Ներկայացրեք գյուղատնտեսության ոլորտում ԽՍՀՄ-ի առաջատար հանրապետություններից մեկը լինելու փաստը։

Հայաստանը որոշ մշակաբույսերի և արտադրանքի տեսակներով կարևոր դեր ուներ, բայց 2-3 անգամ հետ էր մնում Եվրոպական երկրներից և ԱՄՆ-ից։

Ե՞րբ է ձևավորվել և շահագործման հանձնվել Արփա-Սևան ջրատար թունելը։ Ի՞նչ նշանակություն ուներ և ունի Արփա-Սևան ջրատարի շահագործումը բնապահպանական և տնտեսական առումով Հայաստանի համար։

Շինարարությունը սկսվել է 1961-ին և տևել շուրջ 20 տարի, իսկ հետո շահագործման է հանձնվել 1981 թ։

Երկրաչափական պրոգրեսիան անվանում ենք անվերջ նվազող, եթե նրա հայտարարը բացարձակ արժեքով փոքր է մեկից:

q հայտարարով {a_n} անվերջ նվազող երկրաչափական պրոգրեսիայի գումարը
S = a₁/(1 — q) արտահայտության արժեքն է:

Օրինակ 1.
{a_n} անվերջ նվազող երկրաչափական պրոգրեսիայում a₁= 6, q = 1/3: Հաշվենք պրոգրեսիայի գումարը:
Լուծում.

Օրինակ 2.

Հաշվենք 2 + 2/3 + 2/9 + 2/27 +… գումարը:
Լուծում.
Նկատենք, որ յուրաքանչյուր հաջորդ կոտորակը նախորդից փոքր է 3 անգամ։ Ուրեմն՝ q = 1/3: Քանի որ a₁ = 2 ուրեմն՝

Առաջադրանքներ․
1)Պարզե՛ք՝ արդյոք տրված երկրաչափական պրոգրեսիան անվերջ նվազո՞ղ է.

ա)Այո
բ)Այո
գ)Ոչ
դ)Ոչ
ե)Ոչ
զ)Այո
է)Ոչ
ը)Ոչ

2)Պարզե՛ք՝ արդյոք տրված երկրաչափական պրոգրեսիան անվերջ նվազո՞ղ է: Եթե անվերջ նվազող է, ապա հաշվե՛ք պրոգրեսիայի գումարը.

ա)Այո, 1/3
բ)Այո, 1
գ)Ոչ
դ)Այո, 300.125

3)Հաշվե՛ք անվերջ նվազող երկրաչափական պրոգրեսիայի գումարը.

ա)1.25
բ)10
գ)-2,5
դ)-4
ե)14
զ)5.5
է)-16/3
ը)-91

Արարատի մարզ, Արմավիրի մարզ

Դասի հղումը

Դիտել տեսանյութը

Պատասխանել հարցերին

1.Գնահատե’լ Արարատի և Արմավիրի մարզերի աշխարհագրական դիրքերը:
Արարատի և Արմավիրի մարզերը գտնվում են Հայաստանի արևմտյան և հարավ-արևմտյան մասում՝ Արարատյան դաշտում, ինչը շատ նպաստավոր աշխարհագրական դիրք է։ Դրանք մոտ են մայրաքաղաք Երևան-ին, ունեն զարգացած տրանսպորտային կապեր և գտնվում են միջազգային ճանապարհների վրա։ Արարատի մարզ-ը սահմանակից է Թուրքիային և մասամբ Նախիջևանին, իսկ Արմավիրի մարզ-ը սահմանակից է Թուրքիային։ Այս դիրքը նպաստում է տնտեսական կապերին, գյուղատնտեսության զարգացմանը և շուկաների հասանելիությանը։

2.Բնութագրե’լ 2 մարզերի բնական պայմանները: Նշե’լ ընդհանուր և տարբերիչ գծերը:
Երկու մարզերն էլ գտնվում են Արարատյան դաշտում, ունեն տաք, չոր կլիմա, երկար արևոտ օրեր և բերրի հողեր, ինչը շատ նպաստավոր է գյուղատնտեսության համար։ Երկուսն էլ ունեն ոռոգման համակարգեր։ Տարբերությունն այն է, որ Արարատի մարզում կլիման ավելի շոգ և չոր է, իսկ Արմավիրում՝ համեմատաբար մեղմ։ Արարատի մարզում կան նաև ավելի աղակալած հողեր որոշ հատվածներում, իսկ Արմավիրում հողերը համեմատաբար ավելի բարենպաստ են մշակության համար։

3.Արարատի և Արմավիրի մարզերը տարաբնակեցման ի՞նչ բնորոշ գծեր ունեն:
Երկու մարզերում էլ բնակչությունը խիտ է և հիմնականում բնակվում է գյուղերում։ Տարաբնակեցումը համեմատաբար համաչափ է, քանի որ տարածքը հարթ է և հարմար բնակեցման համար։ Քաղաքները քիչ են, բնակչության մեծ մասը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ։ Բնակավայրերը հիմնականում գտնվում են ոռոգվող տարածքներում։

4.Նշե’լ մարզերի գյուղատնտեսության և արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերը:
Երկու մարզերում գյուղատնտեսությունը զարգացած է։ Հիմնական ճյուղերն են խաղողագործությունը, պտղաբուծությունը, բանջարաբուծությունը և հացահատիկի մշակությունը։ Զարգացած է նաև անասնապահությունը։ Արդյունաբերությունից զարգացած են սննդի արդյունաբերությունը՝ գինեգործություն, կոնյակի արտադրություն, պահածոների արտադրություն։ Արմավիրի մարզում կա նաև էներգետիկա (ատոմակայան), իսկ Արարատի մարզում՝ շինանյութերի արտադրություն (ցեմենտ, քարերի մշակություն)։

Մայիսի 5-10
Պատրաստվե՛ք դաս-քննարկման՝
Թեմա՝ Մարդու՝ խաղաղ հավաքներին մասնակցելու սահմանադրական իրավունքը․Օգտակար նյութեր՝
ՀՀ Սահմանադրություն«Հավաքների ազատության մասին» ՀՀ օրենքը

Մինչև 1970-ական թթ. ի՞նչ փոփոխություններ էին կատարված արդյունաբերության ոլորտներում։

Հիմնվեցին նոր գործարաններ, շինանյութերի ձեռնարկություններ և սկսվեց ճշգրիտ մեքենաների արտադրություն: Արդյունաբերությունը, որը նախկինում կենտրոնացած էր միայն մեծ քաղաքներում, սկսեց տարածվել նաև փոքր քաղաքներում և շրջաններում:

Ներկայացրեք ՀՀ-ի ինչ արդյունաբերական ոլորտներ էին առաջատար։

Առաջատար էին պղնձի, ալյումինի, մոլիբդենի արտադրությունը, քիմիական արդյունաբերությունը, ճշգրիտ մեքենաշինությունը և էներգետիկան:

Ի՞նչ զարգացումներ արձանագրվեցին արդյունաբերության ոլորտում։ Նշեք՝ քանի ձեռնարկություն էր գործում Հայաստանի տարածքում։

Ստեղծվեցին գիտաարտադրական միավորումներ, զարգացավ լեռնաքիմիական և մետալուրգիական ոլորտը:

Ե՞րբ և ի՞նչ տեմպերով աճեց արդյունաբերության արտադրանքի արժեքը։

1947 թվականից զարգացումը նոր թափ առավ և պահպանվեց արագ տեմպերով: Իսկ 1970–1980-ական թթ. աճի տեմպերով Հայաստանը ԽՍՀՄ-ում գրավում էր երկրորդ տեղը:

1950–ական թթ. մինչև 1982 թ. ընթացքում արդյունաբերության ինչ զարգացումներ արձանագրվեցին։

Գյուղատնտեսություն և բնապահպանություն

Ինչպե՞ս էր փոխվել Հայաստանի գյուղատնտեսությունը և ինչ արդյունքներ էր ցույց տալիս։

Պատերազմից հետո վիճակը վատ էր: Հետագայում մեքենաների թիվը աճեց, կառուցվեցին ջրամբարներ ու ջրանցքներ Եղան որոշակի վերելքներ, բայց գյուղատնտեսության արդյունավետությունը մնում էր ցածր, քանի որ կոլտնտեսական շահագրգռվածություն չկար:

Ներկայացրեք գյուղատնտեսության ոլորտում ԽՍՀՄ-ի առաջատար հանրապետություններից մեկը լինելու փաստը։

Հայաստանը որոշ մշակաբույսերի և արտադրանքի տեսակներով կարևոր դեր ուներ, բայց 2-3 անգամ հետ էր մնում Եվրոպական երկրներից և ԱՄՆ-ից։

Ե՞րբ է ձևավորվել և շահագործման հանձնվել Արփա-Սևան ջրատար թունելը։ Ի՞նչ նշանակություն ուներ և ունի Արփա-Սևան ջրատարի շահագործումը բնապահպանական և տնտեսական առումով Հայաստանի համար։

Շինարարությունը սկսվել է 1961-ին և տևել շուրջ 20 տարի, իսկ հետո շահագործման է հանձնվել 1981 թ։